Морфологічні та біохімічні показники крові щурів за розвитку експериментального токсокарозу

Автор(и)

  • І. В. Токар Львівський національний університет ветеринарної медицини та біотехнологій імені С. З. Ґжицького, м. Львів https://orcid.org/0009-0005-3400-5509
  • В. В. Стибель Державний науково- дослідний контрольний інститут ветеринарних препаратів та кормових добавок, м. Львів https://orcid.org/0000-0002-0285-6182
  • Б. В. Гутий Львівський національний університет ветеринарної медицини та біотехнологій імені С. З. Ґжицького, м. Львів https://orcid.org/0000-0002-5971-8776

DOI:

https://doi.org/10.31210/spi2025.28.04.17

Ключові слова:

паразитологія, токсокароз, Toxocara canis, експериментальна інвазія, морфологічні показники крові, біохімічні показники крові, печінка, щури

Анотація

Токсокароз є одним із поширених паразитарних захворювань, що характеризується складним патогенезом, тривалим перебігом та системним ураженням органів і тканин організму хазяїна. Міграція личинок токсокар супроводжується механічним пошкодженням тканин, розвитком запальних реакцій, імунних зрушень та метаболічних порушень, що зумовлює істотні зміни функціонального стану кровотворної системи та внутрішніх органів, передусім печінки. У зв’язку з цим актуальним є вивчення морфологічних і біохімічних показників крові як інформативних маркерів патофізіологічних процесів за умов паразитарної інвазії. Метою роботи було вивчити вплив експериментального токсокарозу на морфологічні та біохімічні показники крові білих щурів з метою оцінки змін у системі кровотворення, функціонального стану печінки та характеру запальної відповіді організму. Дослідження проводили на білих статево-зрілих щурах-самцях масою тіла 150–180 г, яких утримували у стандартних умовах віварію. Тварин було розподілено на контрольну та дослідну групи по 10 особин у кожній. Щурів дослідної групи інвазували інвазійними яйцями Toxocara canis у дозі 30 яєць на 1 г маси тіла шляхом перорального введення. На 14-ту добу після інвазування проводили відбір зразків крові для визначення морфологічних та біохімічних показників крові згідно загальноприйнятих методик. У результаті досліджень встановлено, що розвиток експериментального токсокарозу у щурів супроводжується вираженими змінами морфологічного складу крові. Зокрема, виявлено вірогідне зниження кількості еритроцитів і рівня гемоглобіну, що свідчить про розвиток анемічного синдрому та пригнічення кровотворної функції кісткового мозку. Аналіз еритроцитарних індексів вказує на дисбаланс процесів еритропоезу. Водночас у крові інвазованих тварин встановлено лейкоцитоз, що супроводжувався характерними зрушеннями у лейкограмі: зменшенням кількості лімфоцитів, збільшенням частки нейтрофілів і моноцитів та вираженою еозинофілією, що є типовою ознакою паразитарних інвазій. Біохімічні дослідження показали, що токсокарозна інвазія негативно впливає на функціональний стан печінки. У крові щурів дослідної групи встановлено зниження рівня загального протеїну та альбумінів, що свідчить про пригнічення протеїнсинтезувальної функції печінки. Одночасно відзначено вірогідне підвищення активності аланінамінотрансферази та аспартатамінотрансферази, що вказує на розвиток цитолітичного синдрому та ушкодження гепатоцитів. Зростання концентрації сечовини у крові інвазованих щурів свідчить про розвиток запального процесу та порушення азотистого обміну в організмі. Отже, розвиток експериментального токсокарозу у білих щурів супроводжується комплексними морфофункціональними порушеннями з боку системи крові та печінки, що відображає системний характер патологічного процесу.

Посилання

Ardekani, A., Roshanshad, A., Hosseini, S. A., Magnaval, J.-F., Abdollahi, A., & Rostami, A. (2021). Toxocariasis-associated urinary system diseases: a systematic review of reported cases. Transactions of The Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene, 116 (7), 668–672. https://doi.org/10.1093/trstmh/trab177

Auer, H., & Walochnik, J. (2020). Toxocariasis and the clinical spectrum. Advances in Parasitology, 109, 111–130. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.005

Beiromvand, M., Rafiei, A., Razmjou, E., & Maraghi, S. (2018). Multiple zoonotic helminth infections in domestic dogs in a rural area of Khuzestan Province in Iran. BMC Veterinary Research, 14 (1), 224. https://doi.org/10.1186/s12917-018-1529-6

Chidumayo, N. N. (2020). Prevalence of Toxocara in dogs and cats in Africa. Advances in Parasitology, 109, 861–871. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.032

Dantas-Torres, F. (2020). Toxocara prevalence in dogs and cats in Brazil. Advances in Parasitology, 109, 715–741. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.028

Daryani, A., Sharif, M., Amouei, A., & Gholami, S. (2009). Prevalence of Toxocara canis in stray dogs, northern Iran. Pakistan Journal of Biological Sciences, 12 (14), 1031–1035. https://doi.org/10.3923/pjbs.2009.1031.1035

Deplazes, P., van Knapen, F., Schweiger, A., & Overgaauw, P. A. (2011). Role of pet dogs and cats in the transmission of helminthic zoonoses in Europe, with a focus on echinococcosis and toxocarosis. Veterinary Parasitology, 182 (1), 41–53. https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2011.07.014

Despommier, D. (2003). Toxocariasis: clinical aspects, epidemiology, medical ecology, and molecular aspects. Clinical Microbiology Reviews, 16 (2), 265–272. https://doi.org/10.1128/CMR.16.2.265-272.2003

Dietrich, C. F., Cretu, C., & Dong, Y. (2020). Imaging of toxocariasis. Advances in Parasitology, 109, 165–187. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.03.001

Fenoy, S., Ollero, M. D., Guillén, J. L., & del Aguila, C. (2001). Animal models in ocular toxocariasis. Journal of Helminthology, 75, 119–124.

Fialho, P. M., & Corrêa, C. R. (2016). A Systematic review of toxocariasis: A neglected but high-prevalence disease in Brazil. The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene, 94 (6), 1193–1199. https://doi.org/10.4269/ajtmh.15-0733

Jenkins, E. J. (2020). Toxocara spp. in dogs and cats in Canada. Advances in Parasitology, 109, 641–653. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.026

Ketzis, J. K., & Lucio-Forster, A. (2020). Toxocara canis and Toxocara cati in domestic dogs and cats in the United States, Mexico, Central America and the Caribbean: A review. Advances in Parasitology, 109, 655–714. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.027

Li, H. Y., Zou, Y., Elsheikha, H. M., Xu, Y., Cai, L., Xie, S. C., Zhu, X. Q., & Zheng, W. B. (2022). Lipidomic changes in the liver of beagle dogs associated with Toxocara canis infection. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, 12, 890589. https://doi.org/10.3389/fcimb.2022.890589

López-Osorio, S., Penagos-Tabares, F., & Chaparro-Gutiérrez, J. J. (2020). Prevalence of Toxocara spp. in dogs and cats in South America (excluding Brazil). Advances in parasitology, 109, 743–778. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.029

Mazur-Melewska, K., Mania, A., Sluzewski, W., & Figlerowicz, M. (2020). Clinical pathology of larval toxocariasis. Advances in Parasitology, 109, 153–163. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.004

Mengarda, A. C., Silva, T. C., Silva, A. S., Roquini, D. B., Fernandes, J. P. S., & de Moraes, J. (2023). Toward anthelmintic drug candidates for toxocariasis: Challenges and recent developments. European Journal of Medicinal Chemistry, 251, 115268. https://doi.org/10.1016/j.ejmech.2023.115268

Miller, A. D. (2020). Pathology of larvae and adults in dogs and cats. Advances in Parasitology, 109, 537–544. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.024

Nicoletti, A. (2013). Toxocariasis. Handbook of Clinical Neurology, 114, 217–228. https://doi.org/10.1016/B978-0-444-53490-3.00016-9

Nijsse, R., Ploeger, H. W., Wagenaar, J. A., & Mughini-Gras, L. (2015). Toxocara canis in household dogs: prevalence, risk factors and owners' attitude towards deworming. Parasitology Research, 114 (2), 561–569. https://doi.org/10.1007/s00436-014-4218-9

Overgaauw, P. A. (1997). Aspects of Toxocara epidemiology: toxocarosis in dogs and cats. Critical Reviews in Microbiology, 23 (3), 233–251. https://doi.org/10.3109/10408419709115138

Overgaauw, P., & Nijsse, R. (2020). Prevalence of patent Toxocara spp. infections in dogs and cats in Europe from 1994 to 2019. Advances in Parasitology, 109, 779–800. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.030

Said, W. S., Stybel, V. V., Gutyj, B. V., Pryima, O. B., & Mazur, I. Y. (2020). Protein-synthesizing function and functional state of the liver of dogs at experimental toxocariasis. Scientific Messenger of LNU of Veterinary Medicine and Biotechnologies. Series: Veterinary Sciences, 22 (98), 132–137. https://doi.org/10.32718/nvlvet9823

Said, W. S., Stybel, V. V., Gutyj, B. V., Pryima, O. B., Sobolta, A. G., Leskiv, K. Y., & Dytiuk, M. P. (2020). The state of the immune system of dogs in experimental toxocariasis. Ukrainian Journal of Veterinary and Agricultural Sciences, 3 (3), 20–24. https://doi.org/10.32718/ujvas3-3.04

Stybel, V. V., Gutyj, B. V., & Said, W. S. (2021). Effect of fenbenzyl and fenbendazole on peroxide intensity oxidation of lipids in the blood of dogs in experimental toxocariasis. Scientific Messenger of LNU of Veterinary Medicine and Biotechnologies. Series: Veterinary Sciences, 23 (101), 107–112. https://doi.org/10.32718/nvlvet10118

Stybel, V. V., Gutyj, B. V., Gufriy, D. F., Slivinska, L. G., Kushnir, I. M., Kushnir, V. I., Prijma, O. B., Said, W. S., & Guta, Z. A. (2021). The effect of fenbenzyl and fenbendazole on the morphological parameters of the blood of dogs, with experimental infestation with the pathogen Toxocariasis. Scientific Messenger of LNU of Veterinary Medicine and Biotechnologies. Series: Veterinary Sciences, 23 (104), 148–155. https://doi.org/10.32718/nvlvet10424

Tokar, I. V., Stybel, V. V., & Gutyj, B. V. (2024). Intensity of lipid peroxidation processes in the blood of dogs infected with the causative agent of toxocariasis. Scientific Messenger of LNU of Veterinary Medicine and Biotechnologies, 26 (115), 64–69. https://doi.org/10.32718/nvlvet11509

Tokar, I. V., Stybel, V. V., Gutyj, B. V., & Honcharov, O. L. (2024). The state of the system of antioxidant protection of the body of dogs during toxocariasis invasion. Ukrainian Journal of Veterinary and Agricultural Sciences, 7 (2), 60–66. https://doi.org/10.32718/ujvas7-2.09

Vlizlo, V. V., Fedoruk, R. S., Ratych, I. B., Vishchur, O. I., Sharan, M. M., Vudmaska, I. V., Fedorovych, Y. I., Ostapiv, D. D., Stapai, P. V., Buchko, O. M., Hunchak, A. V., Salyha, Y. T., Stefanyshyn, O. M., Hevkan, I. I., Lesyk, Y. V., Simonov, M. R., Nevostruieva, I. V., Khomyn, M. M., Smolianinov, K. B., Havryliak, V. V., Kolisnyk, H. V., Petrukh, I. M., Broda, N. A., Luchka, I. V., Kovalchuk, I. I., Kropyvka, S. Y., Paraniak, N. M., Tkachuk, V. M., Khrabko, M. I., Shtapenko, O. V., Dzen, Y. O., Maksymovych, I. Y., Fedorovych, V. V., Yuskiv, L. L., Dolaichuk, O. P., Ivanytska, L. A., Cirko, Y. M., Kystsiv, V. O., Zahrebelnyi, O. V., Simonov, R. P., Stoianovska, H. M., Kyryliv B. Y., Kuziv, M. I., Maior, K. Y., Kuzmina, N. V., Talokha, N. I., Lisna, B. B., Klymyshyn, D. O., Chokan, T. V., Kaminska, M. V., Kozak, M. R., Oliinyk, A. V., Holova, N. V., Dubinskyi, V. V., Iskra, R. Y., Rivis, Y. F., Tsepko, N. L., Kyshko, V. I., Oleksiuk, N. P., Denys, H. H., Slyvchuk, Y. I., & Martyn, Y. V. (2012). Laboratorni metody doslidzhen’ u biolohiyi, tvarynnytstvi ta veterynarniy medytsyni. Spolom: Lviv [in Ukrainian]

Woodruff, A. W. (1987). Toxocariasis. Journal of the Royal Society of Medicine, 80 (12), 785. https://doi.org/10.1177/014107688708001230

Zheng, W. B., Zou, Y., Liu, G. H., & Zhu, X. Q. (2020). Epidemiology of Toxocara spp. in dogs and cats in mainland China, 2000-2019. Advances in Parasitology, 109, 843–860. https://doi.org/10.1016/bs.apar.2020.01.031

Downloads

Опубліковано

2025-12-26

Як цитувати

Токар, І. В., Стибель, В. В., & Гутий, Б. В. (2025). Морфологічні та біохімічні показники крові щурів за розвитку експериментального токсокарозу. Scientific Progress & Innovations, 28(4), 122–126. https://doi.org/10.31210/spi2025.28.04.17

Номер

Розділ

ВЕТЕРИНАРНА МЕДИЦИНА

Статті цього автора (авторів), які найбільше читають